Spadkobierca z mocy prawa nabywa prawa i obowiązki majątkowe zmarłego z momentem otwarcia spadku (dzień śmierci spadkodawcy). Spadkobierca ma 6 miesięcy od dowiedzenia się o swoim tytule powołania do spadku na złożenie oświadczenia co do tego, czy spadek po danym spadkodawcy odrzuca czy go przyjmuje i jeśli tak, to w jaki sposób.
Mamy trzy możliwości:
1. spadkobierca może spadek odrzucić
2. przyjąć prosto (bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe), albo
3. przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza (z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe)
W przypadku gdy spadkodawca nie żadnego oświadczenia w ciągu 6 mc-y od dnia powołania do spadku, zastosowanie znajdzie art. 1015 § 2 KC w myśl którego brak oświadczenia spadkobiercy co do przyjęcia lub odrzucenia spadku w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
W razie złożenia przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu spadku dochodzi do połączenia majątku osobistego spadkobiercy z majątkiem spadkowym. Dlatego tak ważne jest aby określić zakres odpowiedzialności za długi spadkowe.
Proste przyjęcie spadku
W razie złożenia przez spadkobiercę oświadczenia o prostym przyjęciu spadku, ustawodawca przewiduje jego nieograniczoną odpowiedzialność za długi spadkowe (art. 1031 § 1 KC). Oznacza to, że spadkobierca ponosi wówczas odpowiedzialność za długi spadkowe całym swoim majątkiem, a ta jego odpowiedzialność nie doznaje ograniczenia do stanu czynnego spadku.
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza prowadzi do ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe do stanu czynnego spadku. W przypadku przyjęcia przez spadkobiercę spadku z dobrodziejstwem inwentarza (poprzez wyraźne oświadczenie w tej kwestii lub z mocy art. 1015 § 2 KC w razie, gdy nie złoży on takiego oświadczenia w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania do spadku) następuje ograniczenie jego odpowiedzialności za długi spadkowe do wartości stanu czynnego spadku ustalonej w wykazie inwentarza lub spisie inwentarza.
Pamiętajmy że przy przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe jest wyłączone, w stosunku do wierzyciela, którego wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką lub zastawem. Nieruchomość obciążona hipoteką jest wyłączona z masy spadkowej.
Przepisy o przyjęciu spadku należy stosować odpowiednio do zapisów windykacyjnych. Na tym tle zastrzega się jednak, że możliwości zapisobiercy windykacyjnego ograniczają się do przyjęcia lub odrzucenia takiego zapisu, nie ma on natomiast możliwości przyjęcia go z dobrodziejstwem inwentarza ani częściowo.